เมื่อวันที่ 16 มิถุนาย 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) และ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ (มวล.) จัดอบรม “หลักสูตรเสริมสมรรถนะบุคลากรสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เพื่อพัฒนางานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์ (RUSH) ระยะที่ 2 ภาคใต้” ณ โรงแรมแกรนด์ฟอร์จูน จังหวัดนครศรีธรรมราช โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (ผวช.) ได้มอบหมายให้ น.ส.เสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานเปิดการอบรม และมี ศ.ดร.สมบัติ ธำรงธัญวงศ์ อธิการบดี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และ รศ.ดร.ศิวฤทธิ์ พงศกรรังศิลป์ รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม ร่วมต้อนรับ โดยได้รับเกียรติจาก ศ.พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมมากล่าวปาฐกถาเพื่อให้ความรู้กับผู้เข้าร่วมการอบรม
น.ส.เสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ ได้กล่าวว่าการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องขับเคลื่อนด้วยวิทยาศาสตร์ควบคู่กับสังคมศาสตร์ เพราะงานวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มีพลังสำคัญในการทำความเข้าใจมนุษยชาติ วัฒนธรรม และปัญหาสังคมที่ซับซ้อน (วช.) จึงมุ่งส่งเสริมให้งานวิจัยไม่หยุดอยู่เพียงการอธิบายปัญหาในรายงานวิชาการ แต่ต้องเป็นเครื่องมือชี้ทางออกและสร้างโอกาสใหม่ๆ ให้แก่ประเทศ ผ่านกลไก “หลักสูตร RUSH” ซึ่งเป็นกระบวนการบ่มเพาะอย่างต่อเนื่องโดยผู้เชี่ยวชาญที่จะร่วมขัดเกลาเพื่อให้ได้งานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง พร้อมการสร้างเครือข่ายนักวิจัยทั้งแนวระนาบเพื่อร่วมคิดร่วมทำ และแนวตั้งเพื่อรับคำปรึกษาจากผู้ทรงคุณวุฒิอย่างยั่งยืน เพราะท้ายที่สุดแล้ว งานวิจัยที่มีคุณค่าต้องไม่ใช่แค่คำตอบทางวิชาการ แต่ต้องสร้างการเปลี่ยนแปลงที่เป็นคำตอบของสังคมและขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะได้อย่างเป็นรูปธรรม
ไฮไลต์สำคัญของงานคือการปาฐกถาพิเศษโดย ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ที่ได้มาเปิดมุมมองใหม่ๆ ศ.พิเศษ ดร.เอนก ชี้ให้เห็นว่า โลกตะวันออกมีรากฐานภูมิปัญญาที่แข็งแกร่ง ไม่ว่าจะเป็น พระพุทธศาสนา ที่สอนเรื่องเสรีภาพในการตั้งคำถาม (กาลามสูตร) และการพึ่งพาตนเอง ศาสนาพราหมณ์ ที่สอนให้มนุษย์รับผิดชอบต่อประโยชน์สุขของโลก (โลกสังคหะ) หรือ ปรัชญาอี้จิง ที่สอนเรื่องการเปลี่ยนแปลงอันเป็นสัจนิรันดร์
“ปัจเจกนิยมแบบตะวันตก มักทำให้เราละเลยความสำคัญของครอบครัวและชุมชน เห็นแต่ตัวเรา แต่ปัจเจกนิยมแบบตะวันออกจะไม่ตัดขาดจากส่วนรวม… ถึงเวลาแล้วที่เราจะต้องสร้างสังคมศาสตร์แบบตะวันออก แบบไทย ขึ้นมา เลิกเป็นทาสผู้จงรักภักดีของทฤษฎีตะวันตก แล้วหันมาสร้าง ‘อธิปไตยทางวิชาการ’ ของเราเอง”
นอกจากนี้ ศ.พิเศษ ดร.เอนกฯ ยังได้ยกตัวอย่างความสำเร็จในการบริหารงานของ ศ.ดร.สมบัติ ธำรงธัญวงศ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ว่าเป็นภาพสะท้อนของการใช้ “ความเป็นผู้นำแบบไทย” ที่ต้องมีความเด็ดขาด เข้มแข็ง ในการฝ่าฟันแรงต้าน ซึ่งทฤษฎีรัฐประศาสนศาสตร์แบบตะวันตกอาจมีข้อจำกัดในการอธิบายได้
สำหรับการอบรมหลักสูตร RUSH ระยะที่ 2 ในภาคใต้ (The Research Utilizations Program for Social Sciences and Humanities Phase II) โดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ร่วมกับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภายใต้การสนับสนุนของ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ซึ่งเป็นหลักสูตรที่มุ่งผลักดันและต่อยอดงานวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในมิติต่างๆ ทั้งระดับนโยบาย ชุมชน และพาณิชย์ ซึ่งได้มีการจัดอบรมไปแล้ว 2 ครั้ง ในกรุงเทพมหานคร และมหาวิทยาลัย ราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก
